Gölcük’te düzenlenen ‘100. Yılında Gölcük Tersanesi ve Donanma Sempozyumu’, ikinci gününde de denizcilik tarihine ışık tutan önemli bildirilerle devam etti. Gölcük Belediyesi ve Piri Reis Üniversitesi iş birliğinde, Gölcük Tersanesi Komutanlığı’nın kuruluşunun 100. yılı anısına gerçekleştirilen sempozyum, tarih tutkunları ve akademisyenleri bir araya getirdi. 22. Deniz Kuvvetleri Komutanı Metin Ataç, Sempozyum Düzenleme Kurulu Başkanı Prof. Dr. İdris Bostan ve Gölcük Belediye Başkanı Ali Yıldırım Sezer de dinleyiciler arasında yer aldı.
Karadeniz’in Uluslararası Deniz Ticaretindeki Stratejik Yükselişi
Sempozyumun ikinci günündeki 5. oturumun başkanlığını Prof. Dr. Temel Öztürk üstlendi. Öztürk, 19. yüzyılda dünya piyasalarıyla bütünleşen Karadeniz’in uluslararası deniz ticaretindeki stratejik yükselişini detaylandırdı. Özellikle Kırım Savaşı sonrası artan deniz hareketliliğiyle birlikte, Osmanlı Devleti’nin Karadeniz’in güney limanlarında seyir emniyetini sağlamak amacıyla deniz fenerlerine büyük önem verdiği belirtildi. Ayrıca, dönemin ölümcül salgın hastalıklarına karşı liman ve iskelelerde modern karantina (tahaffuz) uygulamalarının hayata geçirildiği vurgulandı. Öztürk, deniz fenerlerinin tarihi gelişimi ile liman şehirlerindeki bu sağlık önlemlerinin, bölgedeki ticari ve askeri güvenliği nasıl şekillendirdiğini gözler önüne serdi.
Kırım’ın Kaybı ile Karadeniz Türk Gölü Olma Özelliğini Yitirdi
Doç. Dr. İlhami Danış ise “18. Yüzyılda Karadeniz’de Osmanlı-Rus Deniz Politikaları ve Deniz Gücü” başlıklı sunumunda, Osmanlı Devleti ile Rusya arasında Karadeniz üzerindeki hâkimiyet mücadelesini ele aldı. Danış, bölgenin “Türk gölü” niteliğini kaybederek uluslararası bir rekabet alanına dönüşme sürecini inceledi. Kırım’ın kaybı ve 1792 Yaş Antlaşması ile Karadeniz’in Osmanlı iç denizi olma özelliğini tamamen yitirdiği ifade edildi.
Karadeniz Sahillerinde Gemi İnşa Faaliyetleri
Oturumun devamında Doc. Dr. Emre Kılıçaslan, “Batı Karadeniz Bölgesi’nde Gemi İnşa Sektörünün İnsan Kaynakları” adlı sunumunda, 19. yüzyıldaki Yunan bağımsızlığı sonrası Osmanlı gemi inşa sektöründe beklenen iş gücü krizinin yaşanmadığını ortaya koydu. Son olarak Prof. Dr. İlhan Ekinci, Osmanlı Karadeniz sahillerindeki gemi inşa faaliyetlerini ele alan çalışmasıyla, merkezi yönetimin donanma ve ticaret talepleri ile yerel aktörlerin hammadde ve iş gücü üzerindeki etkileşimini merkez–yerel ilişkileri ekseninde analiz etti.
Osmanlı Denizcilik Tarihi Her Yönüyle Ele Alındı
Sempozyumun Prof. Dr. Mikail Acıpınar başkanlığında düzenlenen 6. oturumunda ise Doc. Dr. Mehmet Sait Türkhan, Doc. Dr. Ahmet Üstüner, Dr. Öğr. Üyesi Osman Özkan ve Dr. Mustafa Başkara bildirilerini sundular. Akademisyenler, Osmanlı denizcilik tarihinin askeri, teknolojik, hukuki ve haritacılık boyutlarını çok yönlü sunumlarla ele aldılar. Oturumda, İtalyan şehir devletleriyle yaşanan uzun soluklu mücadelelerin Osmanlı donanmasına sağladığı teknolojik ve taktiksel katkılar vurgulandı. Piri Reis’in Akdeniz dünyasında eşsiz bir kılavuz olan Kitab-ı Bahriye eseri ile Osmanlı deniz haritacılığının gelişim süreçleri detaylandırıldı. Deniz ulaşımının yelkenlilerden buharlı gemilere geçişte doğa koşullarıyla verdiği zamana meydan okuyan mücadelesinin yanı sıra; Osmanlı Devleti’nin imzaladığı ahitnamelerle günümüz modern deniz hukukunun temellerini oluşturan “zararsız geçiş” ve “kolay bayrak” gibi cihanşümul uygulamaları nasıl hayata geçirdiği somut verilerle ortaya kondu.
