Gebze’nin en köklü eğitim kurumlarından biri olan Eşrefbey İlkokulu, yeni ve modern okul binasının yapımı için yıkılıyor. Bir zamanlar yüzlerce çocuğun neşeyle koştuğu, sınıflarında ders zillerinin yankılandığı tarihi okul bahçesi, şimdilerde derin bir sessizliğe büründü.
Kent merkezinde yıllardır binlerce mezun veren ve Gebze halkının hafızasında müstesna bir yere sahip olan Eşrefbey İlkokulu, değişen ve gelişen eğitim ihtiyaçlarına yanıt verecek yeni binasına kavuşmak üzere gün sayıyor. Yıkım çalışmaları devam ederken, okulun cezaevinden eğitim yuvasına uzanan ve neredeyse bir asrı bulan hikayesi yeniden gündeme geldi.
CEZAEVİNDEN EĞİTİM YAVASINA: 1927’DEN GÜNÜMÜZE
Eşrefbey İlkokulu’nun temelleri 1927 yılında aslında bir cezaevi binası olarak atıldı. Ancak bina henüz faaliyete geçmeden, dönemin Kocaeli Valisi Eşref Bey’in öngörüsü ve bölgedeki eğitim ihtiyacı doğrultusunda 1928 yılında okul olarak hizmete açıldı. Okula, bu anlamlı kararı veren Vali Eşref Bey’in ismi verildi.
İlk yıllarda Eşrefbey Halk Mektebi adıyla hizmet veren kurum, 1934 yılında 5 sınıflı ilkokul statüsüne kavuştu. O dönem Gebze Gölcüönü mevkiinde bulunan 3 sınıflı merkez ilkokulunu bitiren öğrenciler, 4 ve 5. sınıfları Eşrefbey’de tamamlayarak ilkokul diploması alma hakkı kazandı. Bu yönüyle Eşrefbey, Gebze’nin ilk 5 sınıflı ilkokulu olma unvanını da gururla taşıyor.
TARİHİ ESERLERİN SIĞINAĞI OLMUŞTU
Okulun tarihi sadece eğitimle de sınırlı kalmadı. 1935 yılında, bugünkü Gebze Belediyesi’nin bulunduğu alandaki mezarlığın nakledilmesi sırasında, üzerinde eski yazı ve süslemeler bulunan çok sayıda tarihi mezar taşı ve kitabe koruma altına alınması amacıyla Eşrefbey İlkokulu’nun bahçesine taşındı. Ne yazık ki zaman içinde korunamayan bu eserlerden yalnızca bir taş günümüze ulaşarak Anibal Mezarlığı’nda korumaya alındı.
İZ BIRAKAN YÖNETİCİLER VE EĞİTMENLER
Hacıhalil Mahallesi Adliye Caddesi üzerinde yer alan Eşrefbey İlkokulu, Gebze’nin eğitim bürokrasisine de yön verdi. İlk yıllarda İlçe Maarif Memurları (Başöğretmenler) aynı zamanda okulun müdürlük görevini yürüttü.
1928’den itibaren Demir Ali Dilek, Mustafa Atabek, Galatasaraylı eski futbolcu Naci Özkaya’nın ağabeyi Fevzi Özkaya ve Şinasi Atay hem okul müdürlüğü hem de İlçe Maarif Müdürlüğü görevlerini birlikte üstlendi. Yıllar içerisinde Latif Yalaz, Necip Sulu, Mikail Ulaş, Yüzer Sel, Metin Özgen, Cahit Peneklioğlu, Muhittin Özten, Yusuf Yeşil, Şaban Kadıoğlu (2014-2019) ve son olarak 2019 yılından bu yana Hadi Eroğlu okul müdürlüğü koltuğunda Gebzeli çocuklara hizmet etti.
DAYANIŞMAYLA BÜYÜYEN BİR OKUL
1954 ve 1985 yıllarında onarımdan geçen okul binası, 1991 yılında yıkılarak dönemin ihtiyaçlarına uygun şekilde yeniden inşa edilmiş ve ilköğretim okuluna dönüştürülmüştü.
Eşrefbey İlkokulu, Gebze halkının, hayırseverlerin ve öğretmenlerin imece usulü dayanışmasının da en güzel örneklerinden biri oldu:
75’nci Yıl Çok Amaçlı Salonu (1998): Veliler, hayırsever iş insanları ve okul yönetiminin katkılarıyla kuruldu.
Zuhal Arslanpay Teknoloji Tasarım Atölyesi (1997): Amansız bir hastalık nedeniyle hayatını kaybeden resim öğretmeni Zuhal Arslanpay adına düzenlenen yardım kampanyasından sonra açıldı.
Kütüphane (1996): İş insanı Abdulkadir Özpehlivan tarafından kazandırıldı.
Okul müdürü odası iş insanı Mürsel Kılıç, Atatürk Büstü ise veli Muhammet İsmail tarafından yaptırılarak okul bünyesine dahil edildi.
YENİ BİR GELECEĞE DOĞRU
1991 yapımı binanın yıkılmasıyla birlikte Gebze, bir devrin kapanışına tanıklık ediyor. Yerini çok daha güvenli, modern ve donanımlı bir eğitim kompleksine bırakacak olan Eşrefbey İlkokulu, tamamlandığında yine Gebzeli çocukların cıvıltılarıyla dolmaya ve geleceğin temellerini atmaya devam edecek.
Haber ve Fotoğraf: Cengiz Akgün
